Artemis ll İnsanlar Hala Ayda Ne Arıyor?

 Öncelikle insanlık tarih boyunca Ay’a ulaşmayı hedeflemiş ve bu hedef ilk kez 1969 yılında gerçekleştirilen Apollo 11 mission ile gerçeğe dönüşmüştür. Bu görev NASA tarafından yürütülen Apollo program kapsamında gerçekleştirilmiş

 Ay’a iniş yapılan (İnsanlı) görevler kronolojik olarak şu şekildedir;

Apollo 11 mission

Apollo 12 mission

Apollo 14 mission

Apollo 15 mission

Apollo 16 mission

Apollo 17 mission

(Tarihte Aya insanlı görev yapan tek ülke Amerika Birleşik Devletleridir)

İnsanlar Ay’a yapılan Apollo program görevleri sırasında yalnızca sembolik bir iniş gerçekleştirmemiş aynı zamanda çok sayıda bilimsel çalışma yapmıştır. Astronotlar öncelikle Ay yüzeyinden farklı bölgelerden kaya ve regolit (Ay toprağı) örnekleri toplamış ve toplamda yaklaşık 382 kilogram Ay materyali Dünya’ya getirmiştir

Ay’ın jeolojisini ve Güneş Sistemi’nin erken oluşum dönemini anlamak için incelenmiştir. Bunun yanında Ay yüzeyine sismometreler yerleştirilerek Ay’da meydana gelen sarsıntılar ölçülmüş ve Ay’ın iç yapısı hakkında bilgiler elde edilmiştir ayrıca güneş rüzgarı deneyleri kurularak Güneş’ten gelen parçacıkların uzayda nasıl yayıldığı incelenmiştir.

*Hatta Dünyamızın manyetik alanını ve bu manyetik alanın radyasyonu önlemek için ne kadar önemli bir kalkan olduğu ile ilgili somut kaynaklar elde edilmiş oldu

Artemis II Görevi

 insanlığın yaklaşık 50 yıl sonra yeniden Ay çevresine göndereceği ilk insanlı görev olacaktır ve NASA tarafından yürütülen Artemis Program kapsamında planlanmıştır. Bu görevde astronotlar Ay yüzeyine inmeyecek, bunun yerine Ay’ın etrafında bir uçuş gerçekleştirerek uzay aracının ve görev sistemlerinin gerçek bir insanlı görev sırasında nasıl çalıştığını test edecektir. Görevde kullanılacak uzay aracı Orion spacecraft olacak ve bu kapsül astronotları derin uzaya taşıyacak şekilde tasarlanmıştır; fırlatma ise şu ana kadar geliştirilmiş en güçlü roketlerden biri olan Space Launch System ile gerçekleştirilecektir. Artemis II görevinin temel amaçları arasında Orion kapsülünün yaşam destek sistemlerini test etmek, astronotların derin uzayda nasıl çalışacağını görmek ve Ay çevresindeki uçuş operasyonlarını doğrulamak bulunmaktadır. Görev sırasında uzay aracı Ay’ın çevresinden dolaşarak tekrar Dünya’ya dönecek ve bu uçuş gelecekte yapılacak Ay inişleri için önemli bir hazırlık görevi olacaktır; eğer görev başarılı olursa bir sonraki aşamada planlanan Artemis III mission ile astronotların tekrar Ay yüzeyine iniş yapması hedeflenmektedir. (2027-2028 İnternetteki güvenilir bilimsel kaynaklara göre Aya İnsanlı iniş için)

Peki Artemis II Neyi Hedefliyor?

Artemis II mission görevi doğrudan Ay yüzeyine inmediği için “Ay’da bir şey aramak” şeklinde bir hedefi yoktur ancak görev, Ay çevresinde astronotları taşıyarak ve Orion kapsülünü test ederek Ay’a gitmenin bilimsel ve teknik altyapısını hazırlamayı amaçlamaktadır. Görevin temel hedefleri şunlardır: astronotların derin uzayda sağlık ve yaşam destek sistemleri üzerindeki etkilerini gözlemlemek, Orion uzay aracının tüm sistemlerinin insanlı uçuş sırasında doğru çalıştığını doğrulamak ve Ay çevresinde uçuş yaparak gelecekteki iniş görevleri için uçuş operasyonlarını test etmektir. Yani Artemis II, doğrudan Ay yüzeyinde bilimsel veri toplamak yerine Ay yörüngesinde deney ve testler yaparak Ay’a inişleri mümkün kılacak bilgileri toplamak üzerine kuruludur. Bu görev başarılı olursa, bir sonraki adım olan Artemis III mission ile astronotlar Ay yüzeyinde örnekler toplayacak, deneyler kuracak ve Ay’ın kaynaklarını doğrudan inceleyebilecektir.

Artemis II Teknik Özellikler

Artemis II görevi için kullanılan roket: Space Launch System

Roket tipi: çok aşamalı (core stage + 2 solid rocket boosters)

Toplam uzunluk: ~98 metre

Kalkışta toplam itiş gücü: ~8,8 milyon newton (~2 milyon pound)

Fırlatma rampası: Kennedy Uzay Merkezi 39B rampası

Rampadaki kule: astronot inişi, yakıt ikmali, sistem kontrolü için donanımlı

Core stage: sıvı hidrojen ve sıvı oksijen yakıt kullanıyor

Yan katmanlar (solid rocket boosters): katı yakıtlı, ilk kalkışta yüksek itiş sağlıyor

İniş için kapsül: Orion spacecraft, fırlatma sonrası atmosferi geçip derin uzaya yönlendiriliyor

Roketin yönlendirme sistemleri: GNC (Guidance, Navigation, Control) ile entegre

Aerodinamik tasarım: yüksek hızlarda stabil uçuş için optimize edilmiş

Güvenlik sistemleri: astronotların acil kaçışı için launch abort system (LAS) mevcut

Fırlatma süresi: kalkıştan yörüngeye ulaşana kadar yaklaşık 8-9 dakika

Yakıt depoları: merkez çekirdek ve yan katmanlarda toplam ~2 milyon litre sıvı yakıt

Fırlatma hedefi: Orion kapsülünü Dünya yörüngesinden çıkarıp Ay’a yönlendirmek

Rampada destek ekipleri: fırlatma kontrol odası, itici yakıt ikmali ekipleri, acil durum kurtarma ekipleri

Tarihçe: 39B rampası Apollo görevlerinden bu yana derin uzay görevlerinde kullanılmış

Performans testi: her SLS kalkışı öncesi motor ve yakıt sistemleri kapsamlı testlerden geçiriliyor

Kaynakça;

NASA: Space Launch System – Deep Space Exploration Rocket — NASA’nın resmi SLS tanıtım sayfası, roketin genel yapısı, kullanım amacı, Orion’u Ay’a gönderme yeteneği ve Artemis görevlerinde nasıl yer aldığı açıklanıyor.

NASA: Space Launch System Reference Guide — SLS roketinin tasarımı, performansı, motorları, güç sistemi ve Artemis II görevine dair ayrıntılı bilgiler içeren PDF rehber.

NASA Artemis II Press Kit — Artemis II görev tasarımı, Orion uzay aracı ile SLS entegrasyonu ve derin uzay yolculuğu için gereken ekipmanların ne olduğu hakkında resmî bilgiler.

European Space Agency (ESA) – Artemis II rocket — Avrupa Uzay Ajansı’nın katkısı (özellikle Orion’un Avrupa Servis Modülü) ve SLS roketinin büyüklüğü gibi teknik detayların yer aldığı tanıtım.